19 Aw 5780 | 09 augustus 2020
Nieuws
Jodendom in praktijk     Hasjkafa     Feest- en Gedenkdagen     Samenleving     Geschiedenis     Antisemitisme     Israël     Media     Publicisten     
Russell Brand, het modebedrijf Hugo Boss en de uniformen van de nazi’s
Publicatiedatum: dinsdag 08 oktober 2013 Auteur: Guy Walters | Vertaling: Brabosh | 1.178 keer gelezen
Geschiedenis/Gebeurtenissen, Nazi's, Antisemitisme binnenland, Antisemitisme buitenland, Sjoa (Holocaust) »
Op dinsdagavond 3 september 2013 zorgde de filmacteur en komediant Russell Brand voor een fikse rel tijdens de after-party show van het magazine GQ die even voordien de Men of the Year Awards had uitgereikt, door scherp uit te halen naar de sponsor van het evenement, met name het modebedrijf Hugo Boss en de historische banden van dit bedrijf met de nazi’s vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Bruinhemd van de SAToen hij het podium betrad om zijn prijs ‘Oracle of the Year Award’ in ontvangst te nemen, vertelde hij aan de verzamelde beroemdheden en politici “Als je een beetje op de hoogte bent van geschiedenis en mode, weet je dat Hugo Boss de uniformen maakte voor de nazi’s.” Hij voegde er vervolgens wat minder subtieler aan toe: “Die zagen er dan ook f***ing fantastisch uit, terwijl ze mensen vermoordden op basis van hun godsdienst of seksualiteit.“

Overigens leek Russell Brand zelf ook niet vies te zijn om zich te vertonen in pakken van de befaamde de kledingontwerper. Een woordvoerder van het modebedrijf, dat het evenement voor ruim 295.000 euro sponsorde en duidelijk niet opgezet was met de negatieve publiciteit, wees er achteraf op dat Russell Brand in februari van dit jaar een jas van Hugo Boss droeg op een Oscar-party. “We kunnen bevestigen dat Russell een Hugo Boss kostuumjas droeg tijdens een pre-Oscar party van Grey Goose”, aldus de woordvoerder in The Sun.

Even later werd Brand aan de deur gezet door Dylan Jones, de uitgever van het magazine. Naar verluidt wisselden de twee mannen nog kort harde woorden met elkaar met Jones die zei “Wat u deed was zeer beledigend voor Hugo Boss”, waarop Brand repliceerde “Wat Hugo Boss deed was erg beledigend voor de Joden.”

Natuurlijk is de beschuldiging van Brand niet nieuw – dergelijke verhalen over het groezelige verleden van het modebedrijf Hugo Boss doen al jaren de ronde. Hugo Boss zelf werd na de oorlog veroordeeld als een nazi aanhanger en overleed in 1948. Maar de banden tussen Hugo Boss en de nazi’s is zo dikwijls verteld en ook verdraaid in zovele variaties dat het echte verhaal vrijwel compleet in de obscuriteit is verdwenen. Vandaar dat een rechtzetting van de feiten versus de mythes wel gepast lijkt.

Hugo Boss en de uniformen van de nazi’s
De eerste te torpederen mythe is dat Hugo Boss de keurige zwarte uniformen voor de gevreesde SS zou gemaakt hebben. Hoewel het verleidelijk is om te veronderstellen dat de boosaardige glans die van deze outfits afstraalde het product van een mode-ontwerper moet zijn geweest, bevat het helemaal geen waarheid. In feite waren die uniformen geëvolueerd uit eerdere Pruisische stijlen. De ontwerpen blijven evolueren met de wijzigingen na de oprichting van de SS in 1925 tot aan zijn desintegratie twee decennia later.

Het beruchte zwarte uniform zelf ontstond in 1932 en daarvan wordt gezegd dat het werd ontworpen door een kunstenaar en senior SS-officier genaamd Karl Diebitsch, die samenwerkte met een grafisch ontwerper genaamd Walter Heck. Geen van beiden werkte voor Hugo Boss.

Dus als Russell Brand impliceert, zo leid ik toch af uit zijn opmerkingen, dat Hugo Boss de nazi-uniformen ontwierp, zit hij er gewoon compleet naast. Misschien bedoelde Brand dat Boss hen eenvoudigweg vervaardigde. In dat geval heeft hij gelijk. Maar er is meer aan de hand dan dat. Om de vraag volledig te beantwoorden, is het essentieel om een beetje meer over Hugo Boss zelf te weten.

hugo-boss2Hugo Ferdinand Boss werd geboren in 1885, uit ouders die een lingerie en linnenwinkel bezaten in het kleine plaatsje Metzingen, ca. 30 kilometers ten zuiden van Stuttgart, Baden-Württemberg. Na zijn legerdienst te hebben volbracht in de Eerste Wereldoorlog, richtte Boss in 1924 zijn eigen kledingbedrijf op waar traditionele outfits werden geproduceerd. Het was zeker niet het ontwerpen van couture en zijn kleding, zoals regenjassen en sportkleding, waren louter functioneel.

Onder een van de eerste klanten Boss was een textiel distributeur genaamd Rudolf Born, die Hugo Boss de opdracht gaf om enkele bruine overhemden te produceren voor een organisatie genaamd de ‘Nationale Socialistische Partij’, die later beter bekend zal worden als de nazi’s. Eind jaren twintig, was de groeiende nazipartij een goede klant geworden. En toen de Partij aan Hugo Boss (net zoals aan andere fabrikanten) de patronen leverde voor de productie van zijn uniformen, blijkt dat Boss in die relatie niets anders zag dan louter commercieel belang.

Het was immers zo dat Boss uniformen produceerde voor vele organisaties, zoals de politie en de posterijen, en de blijkbaar apolitieke baas gewoon blij was om kleren te maken voor om het even wie die maar de rekeningen betaalde. Echter, op 1 april 1931, nam Hugo Boss een stap die zijn naam – en merknaam – voor altijd geassocieerd zal zien met het nazisme. Hij werd lid van de nazi-partij en werd het relatief lage lidmaatschapsnummer 508.889 toegekend. De redenen van Boss om het lidmaatschap van de nazi partij aan te vragen waren tweeledig. Ten eerste, als zakenman, had het gezien op commercieel vlak wel zin, want het maakte het Boss gemakkelijker om opdrachten van de nazi’s binnen te rijven, die steeds meer elk aspect van het Duitse leven begonnen te domineren.

Ten tweede, geloofde Boss dat Hitler de enige man was die Duitsland uit zijn economische puinhoop kon tillen. Dergelijke zakelijke houding was niet uitzonderlijk. Er waren zeker betere mannen die weigerden om zaken te doen met de partij, maar hoewel Boss blij was om met hen contracten te ondertekenen, was hij zeker geen rabiate nazi. Hij was gewoon een pragmaticus.

Nochtans uit onderzoek van de Duitse historicus Henning Kober komt naar voren dat Hugo Boss een warme bewondering koesterde voor de nazi’s – en in het bijzonder voor Hitler. In zijn appartement bewaarde Boss een foto van zijn eerste ontmoeting met Hitler in diens buitenverblijf op de Obersalzberg bij Berchtesgaden.

Mede dankzij zijn lidmaatschap van de partij, waren de nazi’s goed voor Boss. Tegen 1933, was hij in staat om te adverteren dat hij niet enkel kleren maakte voor de SS, maar ook voor de Hitlerjugend en de bruinhemden – de paramilitaire vleugel van de nazi-partij, maakte hij uniformen alsmede voor het nationaalsocialistische Motor Corps en tal van andere partijorganisaties. In 1938 schoten zijn zaken pijlsnel de hoogte in toen Boss contracten binnenhaalde om legeruniformen te maken. Tegen 1940 draaide het bedrijf een omzet die opliep tot ca. 1.000.000 Reichsmark, vergeleken met 200.000 Reichsmark in 1936.

Dwangarbeid in Boss’ fabriek
Echter hij was dan nog verre van een grote fabrikant. In 1940 gaf Boss werk aan ongeveer 250 werknemers, waarmee het een kleine tot middelgrote onderneming werd gemaakt. Net zoals zovelen ondervond Boss veel moeilijkheden om werknemers te vinden tijdens de oorlog en dit is waar het verhaal werkelijk een duistere kant opdraait.

Niet in staat om de vacante arbeidsplaatsen in te vullen, zag het bedrijf zich gedwongen om arbeiders uit de bezette landen in dienst te nemen. In de loop van de oorlog gebruikte Boss 140 van dergelijke arbeiders en voor een periode van ongeveer acht maanden vanaf oktober 1940, werd het personeelsbestand aangevuld met 40 Franse krijgsgevangenen. Hoewel Boss’s fabriek geen onderdeel was van een concentratiekamp – en zijn arbeiders waren geen gevangenen – waren de leefomstandigheden er vreselijk. De mannelijke dwangarbeiders logeerden in barakken die eigendom waren van Boss’ fabriek terwijl de vrouwelijke dwangarbeidsters aanvankelijk werden ondergebracht bij lokale gezinnen in afwachting dat een kamp voor hen werd gebouwd.

Een voormalige Boss arbeider, een 17-jarige Pool genaamd Jan Kondak, werd gedwongen te werken in de fabriek van 1942 tot 1945. Hij herinnert zich dat de hygiëne zeer slecht waren. “In de kazerne waren er luizen en vlooien.” Hij beschrijft het eten als ontoereikend gezien de uren die ze moesten werken. Tijdens luchtaanvallen werd het personeelsbestand niet toegestaan om in de schuilplaatsen te schuilen maar moesten in de fabriek blijven doorwerken.

Een andere arbeidster, Elzbieta Kubala-Bem, herinnert zich dat ze werd opgepakt door de Gestapo in haar dorp in Polen in april 1940 en gedwongen werd om te werken bij Boss toen ze 19 jaar oud was. Ze herinnert zich de medische voorzieningen als ondermaats. “Er was geen speciale behandeling voor kinderen en zwangere vrouwen,” vertelde ze, “en er bestond geen enkele mogelijkheid om een arts te bezoeken. Als we ziek werden moesten we onszelf verzorgen.”

Het meest aangrijpende verhaal is dat van een Poolse vrouw genaamd Josefa Gisterek, die werd gestuurd om bij Boss te werken in oktober 1941. In december vluchtte Josefa terug naar huis om haar vader te helpen haar broers en zussen groot te brengen, maar ze werd gevangen genomen door de Gestapo en naar Auschwitz en Buchenwald gezonden, waar ze vreselijk geslagen werd.

Echter, toen Hugo Boss erachter kwam waar ze was, gebruikte hij zijn contacten in de nazi-partij om haar terug naar Metzingen te krijgen. Hoewel zijn motivatie voor het proberen om haar te redden niet duidelijk is, leek hij een zekere verantwoordelijkheid voor zijn werknemers te voelen. Maar toen ze terugkwam liet de voorman van de fabriek haar genadeloos door werken tot ze er uiteindelijk bij neerviel. Uiteindelijk kreeg Josefa drie maanden herstelverlof en werd ze toegestaan om een arts te zien, maar op 5 juli 1943 pleegde ze zelfmoord door zichzelf te vergassen met een oven.

Boss deed vervolgens een bijna nooit gekende ding: hij betaalde voor de begrafeniskosten, alsmede de reiskosten voor haar familie om de begrafenis bij te wonen. Al was dit een nobel gebaar, zou het meer fatsoenlijker en zorgzamer geweest zijn indien Boss beter gezorgd zou hebben voor zijn dwangarbeiders en ze in de eerste plaats humaner werden behandeld. Toch, vergeleken met de normen van sommige werkgevers, behandelde Boss zijn arbeiders redelijk goed – en betaalde hen een weinig geld uit.

Na de oorlog
Na de oorlog werd Hugo Boss gedenazificeerd. Door zijn vroege lidmaatschap van de partij, zijn financiële steun en alle uniformleveranties, werd Boss niet alleen als ‘NSDAP-activist’ beschouwd; hij werd ook beschuldigd van collaboratie.  Het kostte hem zijn stemrecht, hij werd verplicht terug te treden uit zijn bedrijf en kreeg een boete van 100.000 mark. Voor die tijd (1945) een niet eerder opgelegde straf. Hoewel Boss later in beroep zal gaan en hij geklasseerd werd als een “volgeling”, een lagere categorie, wat betekende dat hij niet werd beschouwd als een actieve promoter van het nazisme.

Roman Köster, een economisch historicus verbonden aan de Universiteit van de Bundeswehr concludeerde dat “Het duidelijk is dat Hugo F. Boss niet alleen de nazipartij vervoegde omdat het zou leiden tot contracten voor zijn uniformenproductie maar ook omdat hij een volgeling was van het nationaal-socialisme.” Boss overleed in 1948, maar zijn handel bleef voortleven hoewel die nog altijd wordt geassocieerd met het nazisme. In 1999 stelde de toenmalige Duitse regering een fonds ter grootte van 5,1 miljard dollar beschikbaar aan de nabestaanden van slaven en dwangarbeiders die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Duitse bedrijven hadden gewerkt. Volgens bronnen droeg Hugo Boss ca. € 752.000 bij aan dit bijzondere fonds.

Het ware verhaal van Hugo Boss, zijn bedrijf en de relatie met de Nazi ‘s, is iets minder eenvoudig dan Russell Brand het zou willen gehad hebben. Hij heeft zeker niet de uniformen van de SS ontworpen, hoewel hij ze wel produceerde. Het is echter beschamend dat Boss, net zoals zoveel andere fabrikanten, gebruikte maakte van dwangarbeiders uit bezette landen. Uiteindelijk was Boss geen slecht mens, maar hij heeft niet genoeg gedaan om de kwade gebeurtenissen te stoppen. Dat is een belangrijk onderscheid en dat kan niet gewaardeerd door een man die zo ongenuanceerd denkt als Russell Brand.
Copyright © 2013 Jodendom Online
 
 
Contact Zoeken Noachieden Online Beheer
 
Copyright © 2020 Jodendom Online. Alle rechten voorbehouden.