6 Siewan 5781 | 17 mei 2021
Nieuws
Jodendom in praktijk     Hasjkafa     Feest- en Gedenkdagen     Samenleving     Geschiedenis     Antisemitisme     IsraĆ«l     Media     Publicisten     
Dennis Ross en het gevaar van Annapolis
Publicatiedatum: zondag 25 mei 2008 Auteur: De Redactie | 1.415 keer gelezen
Fatach, Chamas, PLO, Vredesconferentie van Annapolis, Tweestatenoplossing »

Nog dit jaar moet en kan er een Israelisch-Palestijns vredesakkoord komen, verzekerde president Bush afgelopen zaterdag, hand in hand met de Palestijnse leider Abbas. Maar de oude rot in het vak Dennis Ross gelooft daar niet zo in. Twaalf jaar lang probeerde hij als bijzonder bemiddelaar namens de VS de partijen bij elkaar te brengen. Nu zou hij een andere aanpak kiezen. Als de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, na de komende verkiezingen, wellicht?.

"Je hebt een leven in de regering en je hebt een leven buiten de regering". Zo kenschetst Dennis Ros het enorme beroep dat de twaalf jaar als bijzonder gezant voor het Midden-Oosten op zijn persoonlijke leven deed. Daarom geniet hij van zijn vrijheid, zolang het nog duurt. Want her en der valt zijn naam als de mogelijk nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, wanneer de komende presidentsverkiezingen een Democratische president zouden opleveren. Ross stelt wel een voorwaarde: hij wil het buitenlandbeleid kunnen bepalen, niet alleen maar uitvoeren. "Ik veronderstel niets, maar mocht ik een positie krijgen aangeboden waar ik een verschil kan maken, dan zou ik er meteen voor gaan", zo is zijn antwoord op de vraag, of hij inderdaad beschikbaar zou zijn. "Maar als ik dat verschil niet kan maken, dan ben ik er ook gelukkig mee om buiten de regering te blijven."

Alternatief tegenover vrede
Ross is als een van de leidende adviseurs van het Washington Instituut voor het Midden-Oosten ook nu nauw betrokken bij het vredesproces. Donderdag was hij nog in Israel op de presidentiële conferentie 'Facing Tomorrow', vrijdag kwam hij aan in Amsterdam ("een bijzonder fraaie stad, die ik nu eens goed kon bekijken"), waar hij eergisteren een van de sprekers was op het door het CIDI georganiseerde symposium 'Dromen en realiteit', over 60 jaar Israel. Tussendoor genoeg tijd voor een uitgebreid gesprek.

Om te beginnen, hoe was de algemene indruk van die conferentie 'Facing Tomorrow' (met het oog op morgen)? "Dat was eigenlijk opmerkelijk, als een soort van statement. In de tijd voor en na de Oslo-akkoorden was er in feite maar één verhaal, namelijk dat er een vredesakkoord bereikt zou moeten worden op basis van twee staten die naast elkaar zouden kunnen bestaan. Daar had de Israelische regering zich aan verbonden, zelfs Netanyahu en daar hadden de Palestijnen en ook de Arabische landen zich aan verbonden. Maar in de afgelopen twee jaar hebben Hamas en Hezbollah met hun aanvallen daar een alternatief tegenover geplaatst, namelijk dat je niet van vrede met Israel hoeft uit te gaan."

Over Hamas gesproken, de acties van deze beweging ondergraven het hele vredesproces. Voert Hamas daarmee niet vooral de agenda van Iran uit? "De geweldsagenda van Hamas komt van zowel Hamas zelf als ook van Iran, dat er belang bij heeft chaos rond Israel te creëren. Maar het optreden van Hamas komt voort uit een geloofsideologie en die verander je niet zomaar. Hamas zal dan ook geen vrede met Israel willen sluiten. Het is erg lastig dat standpunt te veranderen, zeker met mensen als Meshaal in Damascus en Zahar in Gaza in de leiding. Dat zijn echt meedogenloze lieden, voor wie een vrede met Israel ondenkbaar is. Hooguit zullen ze een bestand willen aangaan."

Zou dat op zich al niet een belangrijke stap zijn? Dat hangt er vanaf wat voor bestand het is. Als het alleen een tactisch bestand is, wat Hamas de gelegenheid geeft zich te hergroeperen en zich te herbewapenen, heeft het juist een negatief effect. Ik geloof pas in een echt bestand als Hamas niet alleen zelf de aanvallen staakt, maar ook andere groeperingen daartoe dwingt.

Al voor de conferentie in Annapolis heeft de Amerikaanse regering de draad van het vredesproces weer opgepakt waar Clinton die aan het eind van zijn regering had laten vallen. De Arabische Liga kwam zelfs naar de VS om zich ook aan dit proces te verbinden, in de hoop dat er nog dit jaar een akkoord wordt gesloten. Is daar enige kans op?

"Niet echt. Ten eerste is de context voor vrede is dramatisch verslechterd, na de acties van Hezbollah in Zuid-Libanon en de machtsgreep van Hamas in de Gazastrook. Israel heeft zich uit beide gebieden teruggetrokken, maar van daaruit nu bestookt. Vooral na de terugtrekking uit de Gazastrook is de vraag van veel Israeli's wat men kan verwachten van een terugtrekking uit de Westbank. Wordt Israel dan niet van alle kanten aangevallen? Driekwart van het Israelische publiek gelooft op dit moment niet in een vredesakkoord op korte termijn, en hetzelfde geldt voor het Palestijnse publiek.
Daarnaast was Annapolis niet goed voorbereid. Er was geen duidelijk, door alle partijen gedeeld uitgangspunt. Annapolis was daardoor wel een belangrijke gebeurtenis, maar geen mijlpaal. Bovendien was er geen 'after-Annapolis-plan', hoe de gemaakte afspraken moesten worden nagekomen. De Amerikaanse regering heeft daarin niet doorgedacht en vooruitgezien. Het enige positieve effect van Annapolis is dat er tenminste weer serieuze onderhandelingen zijn."

Grootste fout
Ross was zelf twaalf jaar lang betrokken bij een hele reeks onderhandelingen, van Madrid via Oslo tot Camp David, als speciaal gezant voor het Midden-Oosten en hoofdonderhandelaar namens de Republikeinse president Bush senior en de Democratische president Clinton. Daarin kwamen Israel en de Palestijnen onder leiding van Arafat dicht bij een vredesakkoord - en toch viel het uiteindelijk allemaal in duigen. Wat was, achteraf gezien, de fout die is gemaakt? "De fout die we hebben gemaakt, die ík heb gemaakt, want ik had het moeten zien en Clinton moeten waarschuwen, was dat ik Arafat niet heb getest op zijn werkelijke wil naar vrede. Arafat was een 'some day politician', een politicus die wel beloofde dat hij ooit, op een dag, het wel zou doen, maar zijn beloften nooit nakwam. Abu Mazen, ofwel de huidige president Abbas, wees me daar indertijd al eens op: 'Weet je wel dat Arafat geen enkele concessie heeft gedaan die niet weer ongedaan zou kunnen worden gemaakt'. Maar ik dacht, net als de Palestijnse leden van de onderhandelingsdelegaties, dat Arafat op het allerlaatste moment wel zou bijdraaien en alsnog een akkoord zou tekenen. Daarin bleken we ons te hebben vergist.

De test die ik had moeten doen was dat én Arafat én de Israelische premier publiek hadden moeten zeggen "in dit vredesproces kunnen we niet alles bereiken wat we willen". Arafat had dat niet willen doen. Dat had voor de VS aanleiding kunnen zijn een andere politiek te volgen, veel meer gericht op het verbeteren van de levensomstandigheden van de Palestijnen 'op de grond', als basis voor een vredesoverleg met een leider na Arafat. Maar ik heb me dat pas gerealiseerd nadat alle pogingen op niets waren uitgelopen. Arafat wilde uiteindelijk geen vrede via compromissen; hij was niet in staat zich los te maken van zijn verleden als 'verzetsstrijder'. Hij zei overal 'Ja' op, maar als het er op aankwam, kwam hij daar toch weer op terug."

Was er na de dood van Arafat tot de Annapolisconferentie dan geen nieuwe kans meer? "De grootste kans die we hebben laten lopen is de combinatie van de verkiezingen van Abbnas tot Palestijnse leider op basis van een niet-gewelddadige agenda en de terugtrekking van Israel uit de Gazastrook. Als dat anders, meer in overleg was gegaan, waarbij Abu Mazen veel krediet voor de terugtrekking had gekregen, had dat een goede onderhandelingsbasis op kunnen leveren. Nu heeft Israel zich gewoon teruggetrokken en de sleutel over de muur gegooid - red je er maar mee. Dat terwijl juist dit de totale omwenteling in de verhoudingen had kunnen betekenen."

Vrede door Hamas
Toch ziet Ross ook nu nog wel kansen, maar op een andere manier dan via de onderhandelingstafel. De machtsgreep van Hamas en de angst op de Westbank dat de terreurbeweging ook daar aan invloed wint, heeft gewerkt als een alarmsignaal voor de Palestijnen. Ze geloven weliswaar niet echt in een snelle vrede met Israel, maar het alternatief van een leven onder een Hamasbewind is te afschrikwekkend om niets te doen. Bovendien is er nu een leiderschap dat wel vrede wil. Maar dat moet via een concrete agenda. "Olmert en Abbas die alleen maar praten over een algemeen raamwerk, dat gaat gewoon niet meer". Ross ziet meer in wat de Israelische minister van Buitenlandse Zaken, Tzipi Livni en haar Palestijnse gesprekspartner Abu Allah voor ogen staat: een akkoord over een gedetailleerd plan, dat Israeli's en Palestijnen het vertrouwen geeft dat het ook echt uitgevoerd kan en zal worden.

De voortdurende verzekering van president Bush en minister Rice dat Annapolis nog dit jaar tot een akkoord kan leiden terwijl er maar weinig vooruitgang wordt geboekt, werkt volgens Ross nu alleen Hamas in de kaart. "Het grote gevaar van Annapolis is dat het tot nu toe de bewering van Hamas ondersteunt dat diplomatie toch niet werkt." Ross zou daarom nu voor een andere politiek kiezen, die sterk gericht is op de levensomstandigheden van de Palestijnen en hun economische vooruitzichten. "We moeten werken aan verbeteringen op de grond en aan kleine maar wel concrete stappen in de onderhandelingen, zodat de geloofwaardigheid van het proces en van de leiders wordt vergroot. Dat kan ook door een betere houding van Israel, door bijvoorbeeld de checkposten efficiënter en vriendelijker te maken, zodat Palestijnen er niet meer zo tergend lang hoeven te wachten. Dan kunnen ze gewoon merken dat er vooruitgang is."

"Van groot belang is ook dat Arabische landen de Palestijnen waar ze het wel steeds over hebben nu eindelijk eens echt gaan helpen. Waarom geeft bijvoorbeeld Noorwegen meer hulp dan welke rijke Arabische Golfstaat dan ook? Omdat de Arabische leiders er belang bij hadden het Palestijnse vraagstuk te gebruiken om hervormingen in eigen land uit te stellen,. Maar nu wordt het Palestijnse probleem door het opkomend radicalisme steeds meer een argument tegen hen. Misschien dat ze dat tot nadenken stemt."

Copyright © 2008 Jodendom Online
 
 
Contact Zoeken Noachieden Online Beheer
 
Copyright © 2021 Jodendom Online. Alle rechten voorbehouden.